Arapgir/Արաբկիր Kazasi Ermenileri (Malatya)

Arapkir’in nüfusu konusunda da değişik kaynaklarda çok farkı rakamlar görüyoruz. “Dr. Nejat Göyünç'un Ortadoğu Teknik Üniversitesi araştırmalarına göre Arapgir'in 1911 nüfusu 20,000 civarında olup, yarısı Türk Müslüman, diğer yarısı ise Ermeni Hıristiyan idi. 1830'lu yıllarda Arapgir tekstil ürünleriyle dünyaca ün salmıştır.”


Bir başka kaynağa göre:
” 1894–1895 yıllarında “ Arapkir kazasının nüfusu 10.908 erkek, 11.152 kadın olmak üzere toplam 22.060 kişidir. Bu nüfusun 9.072 kişisi Ermenidir.”

Arapkir Ermenilerini Tarihi isimli kitapta da Arapkir’in nüfusu konusunda -sağlıklı olduğu tartışmalı- değişik sayılar yer almaktadır. Kitapta, 1892 yılında yayımlanan Vital Kuini’in La Turqui d’Asie isimli eserinden alındığı belirtilen rakamlara göre, Arapkir’in nüfusu köyleriyle birlikte 69.507 kişidir. Bu nüfusun 27.622 kişisi Türk, 4218 Kürt, 10532 Apostolik Ermeni kilisesine bağlı Ermeni, 200 Ermeni Katolik, 235 Ermeni Protestan ve Kızılbaş 26.600’dır. Sonuç olarak çeşitli kaynaklara göre Arapkir’in nüfusu yukarıda belirtildiği gibi 69.507 ile 20.000 arasında değişmektedir.

Bu gün Arapkir’in nüfusu şehir girişindeki tabelaya ve son nüfus sayımına göre 6.400 kişidir. Ermeni nüfus ise 6 kişidir. Arapkir ve Kemaliye (Eğin) Ermeni halkı konusunda ise, Patrik Magakya Ormanyan, Azgabadum (Ermeni Milletinin Tarihi) isimli kitabında şu bilgileri vermektedir.
“Vaspuragan Ermeni krallığı kralı Senekerim, İslam saldırıları yüzünden Bizans İmparatorluğu ile anlaşarak Van’dan Sivas’a taşınmaya karar vermiştir. 1021 tarihinde Vaspuragan’ın toplam nüfusunun üçte biri olan 400.000 kişi ile Sivas’a yerleşmek üzere yola çıkar. Nüfusun büyük bölümü Sivas’a yerleşir. Orada Surp Nışan kilise ve manastırını kurarlar. Beraber yola çıkan halkın ve din adamlarının bir bölümü ise başka şehirlere yerleştiler. Arapkir ve Kemaliye (Eğin) Ermeni toplumunu bu gruplar meydana getirmişlerdir.” Ormanyan, "Hayots Yegeghetsi" (Ermenilerin Kiliseleri) isimli eserinde, Arapkir’in nüfusu ve kiliseleri konusunda şu bilgiler verilmektedir. 1911’de “Arapkir bir Episkoposluktur. Ermeniler 16 semte yerleşmiş, 19.500 kişidir. Ermenilerin toplam 20 kilisesi vardır. 19.500 kişilik Ermeni nüfusunun 500 kişisi Ermeni Katolik, 1000 kişi ise Ermeni Protestan’dır”. Arapkir, 1834 yılında Diyarbakır’a, 1847’de Mamuret-ül Aziz (Elazığ) sancaklarına bağlanmış, 1928’de ise Malatya’nın bir ilçesi olmuştur. İlçenin yüzölçümü 956 kilometre karedir. Malatya isimli eserde, Arapkir’de biri Katolik Ermeni, biri Protestan Ermeni kilisesi olmak üzere toplam 10 kilise olduğu belirtilmektedir. Ne yazık ki bu gün bunların bir tekinin harabesi bile yoktur.

İsmi Semt Mezhep

Surp Pırgiç Kilisesi Ketenzade Katolik

Cuğran Kilisesi Berenge Protestan Meryem Ana Kilisesi Hoca Ali Mahallesi
Apostolik Lusavoriç Kilisesi Şehruz Mahallesi "

Surp Kevork Köseoğlu Mahallesi "

Surp Agop Yenice-i Süfla Mahallesi "

Meryem Ana Kilisesi Şepik Köyü "

Surp Nışan Kilisesi Anberge köyü "

Surp Plibos Arakel Çit köyü "

Surp Serkis Kilisesi Eskişehir Kozluk Deresinde "